Genişletilebilir İşaretleme Dili ( eXtensible Markup Language ) SGML 'den türetilmiş, basit ve çok esnek bir işaretleme dildir. ( http://www.w3.org/XML/#intro "Extensible Markup Language (XML) is a simple, very flexible text format derived from SGML") W3C ye göre XML' in tanımıdır.

Hala gelişim içinde bulunan XML bir çok kişinin düşündüğü gibi HTML in yerini almak için geliştirilmemiştir. Peki neden XML 'e ihtiyaç duyarız. Aslında XML büyük ölçekli elektronik yayıncılıkta kullanılmak üzere dizayn edilmiş, aynı zamanda da geniş çeşitlilikteki verilerin web üzerinden veya herhangi bir platformda alış verişinin sağlanmasında önemli bir rol oynamaya başlamıştır. ( http://www.w3.org/XML/#intro "Originally designed to meet the challenges of large-scale electronic publishing, XML is also playing an increasingly important role in the exchange of a wide variety of data on the Web and elsewhere.")

Maddeler halinde XML 'i anlatmak gerekirse;

- XML , HTML gibi bir işaretleme dilidir.
- XML, veri yi tanımlamak için dizayn edilmiştir.
- Önceden belirtilmiş etiketler (tag) yoktur. Kendi etiketlerinizi kendiniz oluşturmanız gerekir.
- XML de veriyi tanımlamak için doküman tipi tanımlaması DTD (Document Type Definition ) veya XML Schema kullanmanız gerekmektedir.
- XML DTD veya XML Schema ile birlikte kendini tanımlayıcı bir yapıda olması gerekmektedir.

Biraz maddeleri açmamız gerekirse XML, HTML gibi bir işaretleme dilidir. (Markup Language). XML, HTML 'in yerin almak için geliştirilmemektedir. İkisi de farklı amaçlar ile geliştirilmiştir. HTML verinin gösterilmesi için geliştirilmiştir ve verinin nasıl görüntülendiği ile ilgilenir. XML ise verinin tanımlanması için geliştirilmiştir ve verinin ne olduğu ile ilgilenir. Kısaca HTML, bilgiliyi gösterir, XML ise bilgiyi tanımlar.

XML de HTML deki gibi önceden belirtilmiş etiketler (tag) bulunmaz, bunların yerine kendi etiketlerinizi oluşturursunuz. İlk bakışta çok serbest bir yapı gibi görünse de verdiğiniz etiketlerin sıralamaları, içerdiği veri veya öğeleri, DTD 'iz de tanımlamanız ve bu kurallar sıkı sıkıya uymanız gerekmektedir. DTD yi kendiniz oluşturacağınız gibi hali hazırda başkaları tarafından kullanılmakta oldan DTD 'leri kullanabilirsiniz.

XML DTD veya XML Schema nızla beraber kendini tanımlayıcı bir yapıda bulunması gereklidir. Peki bu nedir? Az önce üst bölümde açıkladığım gibi DTD ler sayesinde XML belgenizde kullanmış olduğunuz etiketlerin niteliklerini, yapılarını ve içermesi gereken verileri veya diğer etiketleri tanımladığınız bölümdür. Bu bölüm XML belgesinin içinde olabileceği gibi bir dış belge olarak XML belgesinde link edilmiş olabilir. Bu DTD ler sayesinde XML belgeniz browser veya farklı bir program tarafında çözümlenerek görüntülenir.

XML(Extendsible Markup Language - Gelişleyebilir Markup Dili) yeni çağın internet üzerinden veri taşıma ve verileri işleme dili olarak tasarlanmıştır. İsminden anlaşılacağı gibi bu dilin tag'lerini kullanıcı kendi ihtiyaçları doğrultusunda genişletebilir. HTML kullanırken bildiğimiz gibi belirli sayıda tag ile web sayfalarımızı dizayn ediyorduk. Fakat artık XML sayesinde web üzerinde verileri taşıma ve işleme gibi görevleri daha kolay yapabaliriyoruz.

Burada şu hususa dikkat etmekte yarar var: HTML verinin kullanıcıya ulaştrırken hangi formatta sunulduğu ile ilgilenir. Buna karşın XML ise veriyi nasıl anlamlı bir bütün olarak ve sunulan verinin kendini programcı tarafından üretilen tag'larla nasıl tanımladığıyla ilgilenir. Aşağıda bir xml belgesi örneğmiz var:

Özcan İLHAN            Yazılım Muhendisi.            msn@ozcanilhan.com.tr                         Ahmet Faruk           Nacaroglu           Bilgisayar Ogrt.           nacaroglu@yahoo.com                      Ersoy          Ozcan          Endustri Muh.          ozcane@hotmail.com                     Ziya         Kaya         Ekonomist         ziyakaya@hotmail.com

Yukarıdaki XML belgesi örneğinde de görebileceğiniz gibi bir XML belgesinde ilk satır bulunmaz zorunda. Bu giriş satırı dosyanın bir XML belgesi olduğunu deklare eder. Sonraki satırda ise programcıya yardımcı olacak yorum/açıklama satırımız bulunuyor. Dikkat ederseniz XML' de yorum satırlarımızı aynı HTML'de olduğu gibi yazarabiliriz. Yukarıdaki kodumuz tag'larımız iç içice girmiş (nested-loops gibi). Burda tag'ından sonra tag'ı geliyor. Bu durumda önce yazar tagını, sonra yazarlar tagını kapatmalıyız. Yani en dıştaki tag en son kapanmalı.

............

Yukarıdaki kod parçasında önce açılmıştır. Sonra ve en son ise açılmıştır. Buna göre önce sonra ve enson olarak 'i kapatmak durumundayız. Son olarak XML'i HTML'den ayıran diğer bir önemli nokta ise XML büyük- küçük harf duyarlıdır (case-sensitive). , ve tag'larının hepsi birer tag olarak XML tarafından algılanır.